Yenişehir, İşçiler Cd. No:126, 35170 Konak/İzmir
HPV, yani Human Papillomavirus (İnsan Papilloma Virüsü), cilt ve mukozaları etkileyebilen ve oldukça yaygın görülen bir virüs grubudur. HPV’nin çok sayıda farklı tipi bulunur. Bazı HPV tipleri genital siğillere neden olabilirken, bazı yüksek riskli tipler rahim ağzında hücresel değişikliklere ve uzun yıllar içerisinde rahim ağzı kanserinin gelişimine zemin hazırlayabilir.
HPV pozitifliği doğrudan kanser anlamına gelmez. Enfeksiyonların önemli bir bölümü bağışıklık sistemi tarafından zaman içerisinde baskılanabilir. Takibin temel amacı, özellikle yüksek riskli HPV enfeksiyonlarının kalıcı hale gelip gelmediğini ve rahim ağzında hücresel değişiklik oluşturup oluşturmadığını belirlemektir.
HPV, 200’den fazla tipi bulunan geniş bir virüs ailesidir.
Virüsün bazı tipleri deri üzerinde siğillere neden olurken bazı tipleri genital bölgeyi etkileyebilir.
Genital HPV tipleri genel olarak;
olarak iki ana grupta değerlendirilebilir.
Bu sınıflandırma, virüsün kansere yol açma potansiyeline göre yapılır.
Yüksek riskli HPV tipleri, özellikle uzun süre kalıcı olduklarında rahim ağzındaki hücrelerde kanser öncüsü değişikliklerin gelişmesine neden olabilir.
HPV 16 ve HPV 18, rahim ağzı kanseriyle en güçlü ilişkisi bulunan tipler arasındadır.
Bunun dışında başka yüksek riskli HPV tipleri de bulunmaktadır.
Yüksek riskli HPV saptanması kişinin kanser olduğu anlamına gelmez. Bu sonuç, rahim ağzının uygun şekilde takip edilmesi gerektiğini gösterir.
Düşük riskli HPV tipleri genellikle kanserle ilişkili değildir.
Özellikle HPV 6 ve HPV 11 genital siğillerin büyük bölümünden sorumludur.
Düşük riskli HPV enfeksiyonunda;
görülebilir.
Ancak bazı kişilerde hiçbir belirti olmayabilir.
HPV en sık yakın cilt ve mukoza temasıyla bulaşır.
Bulaş;
ile gerçekleşebilir.
Penetrasyon olmadan da HPV bulaşması mümkündür.
Bu nedenle HPV yalnızca tam cinsel ilişkiyle bulaşan bir enfeksiyon olarak değerlendirilmemelidir.
Prezervatif HPV bulaşma riskini azaltabilir ancak tam koruma sağlamaz.
Bunun nedeni HPV’nin prezervatifin kapatmadığı genital cilt bölgelerinde de bulunabilmesidir.
Bununla birlikte düzenli prezervatif kullanımı;
yardımcı olabilir.
Evet.
Cinsel olarak aktif kişilerin önemli bir bölümü yaşamlarının bir döneminde HPV ile karşılaşabilir.
Çoğu enfeksiyon herhangi bir belirti oluşturmadan geçebilir.
Bu nedenle HPV pozitifliği nadir veya olağan dışı bir durum değildir.
Önemli olan virüsün varlığından çok, yüksek riskli HPV’nin kalıcı hale gelip gelmediği ve hücresel değişiklik oluşturup oluşturmadığıdır.
HPV testinin pozitif olması test edilen örnekte HPV genetik materyalinin saptandığını gösterir.
Bu sonuç;
anlamına gelmez.
HPV yıllarca belirti vermeden vücutta kalabildiği veya yeniden saptanabilir hale gelebildiği için pozitif bir testten enfeksiyonun zamanını belirlemek çoğu zaman mümkün değildir.
Hayır.
HPV enfeksiyonu aylar veya yıllar boyunca belirti vermeden kalabilir.
Daha önce baskılanmış bir enfeksiyon ilerleyen dönemde yeniden saptanabilir.
Bu nedenle yeni bir HPV pozitifliği virüsün yakın zamanda bulaştığını veya partnerlerden birinin sadakatsiz olduğunu göstermez.
HPV sonucundan bulaş zamanını veya kaynağını kesin olarak belirlemek mümkün değildir.
Yüksek riskli HPV enfeksiyonlarının çoğu belirti vermez.
Bu nedenle rahim ağzındaki hücresel değişiklikler tarama yapılmadığı sürece fark edilmeyebilir.
Düşük riskli HPV tiplerinde ise genital siğiller görülebilir.
Rahim ağzındaki ileri hücresel değişiklikler veya kanser geliştiğinde;
gibi belirtiler oluşabilir.
Ancak amaç bu belirtiler ortaya çıkmadan tarama ile değişiklikleri saptamaktır.
HPV enfeksiyonlarının önemli bir kısmı bağışıklık sistemi tarafından zaman içerisinde kontrol altına alınır ve testlerde saptanamaz hale gelebilir.
Özellikle genç kadınlarda geçici HPV enfeksiyonları oldukça yaygındır.
Ancak bazı yüksek riskli HPV tipleri uzun süre kalıcı olabilir.
Rahim ağzı hücrelerinde değişiklik gelişme açısından esas risk, yüksek riskli HPV enfeksiyonunun kalıcı olmasıdır.
HPV için “tamamen vücuttan silindi” ifadesini her zaman kesin olarak kullanmak mümkün değildir.
Virüs bağışıklık sistemi tarafından baskılanabilir ve testlerde saptanamayacak düzeye gelebilir.
Bazı kişilerde yıllar sonra yeniden pozitif sonuç görülebilir.
Bu durum mutlaka yeni bir enfeksiyon olduğu anlamına gelmez.
HPV testi, rahim ağzından alınan örnekte yüksek riskli HPV tiplerine ait genetik materyalin araştırıldığı testtir.
Test genellikle jinekolojik muayene sırasında rahim ağzından küçük bir fırça yardımıyla örnek alınarak gerçekleştirilir.
İşlem birkaç dakika sürer ve çoğu kadın için belirgin ağrı oluşturmaz.
Hayır.
İki test birbirinden farklı bilgiler sağlar.
HPV testi, yüksek riskli HPV tiplerinin varlığını araştırır.
Smear testi (Pap smear) ise rahim ağzından alınan hücrelerde kanser öncüsü veya anormal hücresel değişiklik bulunup bulunmadığını değerlendirir.
Bazı tarama programlarında iki test birlikte kullanılabilir. Buna co-test adı verilir.
Evet.
Bu oldukça sık karşılaşılan bir durumdur.
HPV pozitifliği virüsün bulunduğunu gösterirken smear testinin normal olması o anda belirgin hücresel değişiklik görülmediğini ifade eder.
Ancak özellikle yüksek riskli HPV mevcutsa takip tamamen bırakılmaz.
HPV tipine ve hastanın önceki sonuçlarına göre;
planlanabilir.
Hayır.
Smear testinde görülen bazı hücresel değişiklikler HPV dışında;
gibi nedenlerle de ilişkili olabilir.
Ancak rahim ağzındaki kanser öncüsü değişikliklerin büyük bölümünün temelinde yüksek riskli HPV enfeksiyonu bulunmaktadır.
HPV 16, rahim ağzı kanseriyle en güçlü ilişkisi bulunan yüksek riskli HPV tiplerinden biridir.
HPV 16 pozitifliği kanser tanısı değildir.
Ancak diğer bazı HPV sonuçlarına göre daha yakın değerlendirme gerektirebilir.
Hastanın;
değerlendirilerek takip planı oluşturulur.
Bazı durumlarda doğrudan kolposkopi önerilebilir.
HPV 18 de yüksek riskli HPV tiplerinden biridir ve özellikle rahim ağzının bazı kanser türleriyle ilişkilidir.
HPV 18 pozitifliği durumunda da hastanın diğer tarama sonuçlarıyla birlikte değerlendirme yapılır.
Gerekli durumlarda kolposkopi planlanabilir.
Her HPV pozitif hastaya aynı anda kolposkopi yapılmaz.
Kolposkopi gerekliliği;
göre belirlenir.
Özellikle HPV 16 veya HPV 18 pozitifliği ve bazı anormal smear sonuçlarında kolposkopi daha erken gündeme gelebilir.
Kolposkopi, rahim ağzının özel büyütmeli bir cihaz yardımıyla ayrıntılı olarak incelenmesidir.
İşlem sırasında rahim ağzına bazı özel solüsyonlar uygulanabilir.
Şüpheli alanlar görülürse küçük doku örnekleri, yani biyopsiler alınabilir.
Kolposkopi HPV’yi tedavi etmez; HPV’nin rahim ağzında oluşturmuş olabileceği hücresel değişiklikleri değerlendirmek amacıyla yapılır.
Aslında biyopsi HPV virüsünden değil, rahim ağzındaki şüpheli dokudan alınır.
Kolposkopide anormal görünen bölgelerden küçük doku parçaları alınarak patoloji laboratuvarında incelenebilir.
Patoloji sonucunda;
saptanabilir.
Tedavi kararı biyopsi sonucuna göre şekillenebilir.
CIN, Servikal İntraepitelyal Neoplazi ifadesinin kısaltmasıdır.
Rahim ağzındaki kanser öncüsü hücresel değişiklikleri tanımlamak için kullanılır.
Genel olarak;
şeklinde derecelendirilebilir.
CIN kanser değildir.
Ancak özellikle yüksek dereceli değişikliklerin tedavi veya yakın takip gerektirmesi mümkündür.
CIN 1 düşük dereceli hücresel değişikliği ifade eder.
Özellikle genç kadınlarda bu değişikliklerin önemli bir bölümü zaman içerisinde gerileyebilir.
Bu nedenle birçok CIN 1 vakasında hemen cerrahi tedavi yerine takip tercih edilir.
Ancak takip planı HPV tipi, yaş ve önceki sonuçlara göre değişebilir.
CIN 2 ve CIN 3 daha yüksek dereceli rahim ağzı hücresel değişikliklerini ifade eder.
Bu lezyonlarda ilerleme riski CIN 1’e göre daha yüksektir.
Özellikle CIN 3 saptandığında çoğu hastada anormal bölgenin çıkarılması yönünde tedavi planlanabilir.
Ancak yaş, gebelik isteği ve patoloji sonucu tedavi kararında önemlidir.
LEEP, rahim ağzındaki anormal hücrelerin elektrik enerjisi kullanan ince bir halka yardımıyla çıkarıldığı işlemdir.
Özellikle yüksek dereceli servikal lezyonların tedavisinde kullanılabilir.
Çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilir.
Bu sayede hem tedavi uygulanır hem de lezyonun tamamı hakkında daha ayrıntılı bilgi elde edilir.
Konizasyon, rahim ağzından koni şeklinde bir doku parçasının çıkarılması işlemidir.
Bazı yüksek dereceli hücresel değişikliklerde veya rahim ağzı kanalının daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğinde uygulanabilir.
Konizasyon;
gerçekleştirilebilir.
HPV virüsünü doğrudan vücuttan ortadan kaldıran standart bir antiviral ilaç bulunmamaktadır.
Tedavinin amacı HPV’nin kendisinden çok;
tedavi etmektir.
Virüsün kontrol altına alınmasında bağışıklık sistemi önemli rol oynar.
Hayır.
HPV bir virüstür.
Antibiyotikler bakterilere karşı etkilidir ve HPV enfeksiyonunu tedavi etmez.
Gereksiz antibiyotik kullanımı HPV’nin temizlenmesini hızlandırmaz.
HPV’yi kesin olarak ortadan kaldırdığı kanıtlanmış bir vitamin, bitkisel ürün veya takviye bulunmamaktadır.
Bazı ürünler bağışıklığı desteklediği iddiasıyla pazarlanabilir ancak standart HPV takibinin ve gerekli tedavilerin yerine geçmemelidir.
Vitamin eksikliği varsa eksiklik uygun şekilde tedavi edilebilir.
Evet.
Sigara kullanımı HPV enfeksiyonunun kalıcı hale gelmesi ve rahim ağzındaki hücresel değişikliklerin gelişmesi açısından önemli risk faktörlerinden biridir.
Bu nedenle HPV pozitif kadınlarda sigaranın bırakılması özellikle önerilir.
Sigara yalnızca akciğerleri değil, rahim ağzının lokal bağışıklık mekanizmalarını da olumsuz etkileyebilir.
Evet.
Bağışıklık sisteminin virüsü baskılaması HPV enfeksiyonunun doğal seyrinde önemli rol oynar.
Bağışıklığı baskılayan;
HPV’nin kalıcı olması ve hücresel değişikliklerin gelişme riskini artırabilir.
Bu hastalarda tarama ve takip programı farklı olabilir.
HPV aşısı, en önemli HPV tiplerine karşı bağışıklık geliştirmeyi amaçlayan koruyucu bir aşıdır.
Aşı özellikle HPV ile karşılaşmadan önce uygulandığında en yüksek koruyuculuğu sağlar.
Ancak daha önce cinsel aktivitesi başlamış kişilerde veya belirli HPV tipleriyle karşılaşılmış olsa bile diğer aşı kapsamındaki tiplere karşı koruma sağlayabileceği için uygun yaş gruplarında değerlendirilebilir.
Evet, uygun yaş ve klinik koşullarda HPV pozitif bir kişi de aşı olabilir.
HPV aşısı mevcut HPV enfeksiyonunu tedavi etmez.
Ancak kişinin henüz karşılaşmadığı, aşının kapsadığı diğer HPV tiplerine karşı koruma sağlayabilir.
Aşı kararı yaş ve önceki aşı durumuna göre değerlendirilir.
Hayır.
HPV aşısı rahim ağzı kanserinden korunmada son derece önemli olmakla birlikte tüm kanserojen HPV tiplerini kapsamaz.
Bu nedenle aşılanan kadınların da yaşlarına ve ülkedeki tarama programına uygun şekilde rahim ağzı kanseri taramalarına devam etmesi gerekir.
Evet.
HPV yalnızca kadınları etkileyen bir virüs değildir.
Erkeklerde de;
HPV ile ilişkili olabilir.
Aşılama erkeklerde de HPV ile ilişkili hastalıkların önlenmesine ve toplumdaki bulaşın azaltılmasına katkı sağlar.
Kadınlardaki rahim ağzı taramasına benzer şekilde tüm erkekler için rutin olarak kullanılan standart bir genital HPV tarama testi bulunmamaktadır.
Erkeklerde değerlendirme daha çok;
üzerinden yapılabilir.
Partnerin HPV pozitif olması durumunda belirti bulunmayan erkeğe rutin genital HPV testi yapılması çoğu durumda gerekli değildir.
Erkek partnerin paniğe kapılması veya ilişkinin ne zaman enfekte olduğu üzerine çıkarım yapılması doğru değildir.
Partner;
Kadının kendi rahim ağzı takip programına düzenli devam etmesi en önemli noktadır.
HPV pozitifliği cinsel ilişki için mutlak bir yasak oluşturmaz.
Ancak partnerler HPV’nin bulaşabileceğini bilmelidir.
Prezervatif bulaşma riskini azaltabilir ancak tamamen ortadan kaldırmaz.
Aktif genital siğiller mevcutsa temasla bulaş riski daha yüksek olabilir ve tedavi sürecinde doktor önerileri dikkate alınmalıdır.
Tek başına HPV enfeksiyonu çoğu kadında doğal yollarla gebe kalmayı engellemez.
HPV pozitifliği infertilite tanısı değildir.
Ancak rahim ağzında yüksek dereceli hücresel değişiklik nedeniyle daha önce cerrahi işlem uygulanmış kadınlarda gebelik planı sırasında serviksin durumu ayrıca değerlendirilebilir.
HPV’nin anneden bebeğe geçişi mümkün olmakla birlikte ciddi sonuçlar oldukça nadirdir.
Çoğu HPV pozitif gebelik normal şekilde takip edilir.
HPV pozitifliği tek başına sezaryen nedeni değildir.
Doğum şekli genel obstetrik değerlendirmeye göre belirlenir.
Evet.
Gebelik sırasında anormal smear veya HPV sonucu varsa gerekli durumlarda kolposkopi yapılabilir.
Gebelikte rahim ağzındaki bazı fizyolojik değişiklikler değerlendirmeyi zorlaştırabileceği için takip bu konuda deneyimli hekimler tarafından yapılmalıdır.
Kanser şüphesi bulunmadığı sürece bazı tedaviler doğum sonrasına ertelenebilir.
Hayır.
HPV pozitif olmak veya daha önce genital siğil geçirmek tek başına sezaryen doğum gerektirmez.
Çok büyük genital siğiller doğum kanalını mekanik olarak engelliyorsa veya ciddi kanama riski oluşturuyorsa doğum şekli ayrıca değerlendirilebilir.
Ancak rutin olarak HPV nedeniyle sezaryen yapılması önerilmez.
Evet.
HPV her yaşta saptanabilir.
Menopoz sonrasında daha önce baskılanmış bir HPV enfeksiyonu yeniden saptanabilir veya yeni enfeksiyon gelişebilir.
Bu nedenle tarama yaşı içerisindeki kadınlarda menopoz sonrası dönemde de uygun kontrollerin sürdürülmesi önemlidir.
Test aralığı herkeste aynı değildir.
Takip;
dikkate alınarak belirlenir.
Normal tarama sonucu olan bir kadınla HPV 16 pozitifliği bulunan bir kadının takip programı aynı değildir.
Tek bir pozitif HPV testinden çok, yüksek riskli HPV enfeksiyonunun uzun süre kalıcı olması önemlidir.
Risk özellikle;
bulunduğunda artabilir.
Bu nedenle düzenli takip kanser gelişmeden önce değişikliklerin saptanmasını sağlar.
Çoğu vakada hayır.
Yüksek riskli HPV enfeksiyonundan rahim ağzı kanserine ilerleme genellikle yıllar içerisinde gerçekleşen bir süreçtir.
Bu süreçte önce kanser öncüsü hücresel değişiklikler gelişebilir.
Düzenli tarama sayesinde bu değişikliklerin büyük bölümü henüz kanser oluşmadan tespit edilip tedavi edilebilir.
Rahim ağzı kanserinin taramaya uygun olmasının en önemli nedenlerinden biri budur.
HPV pozitifliği çoğu zaman hemen tedavi edilmesi gereken bir hastalık değil, doğru şekilde izlenmesi gereken bir durumdur.
Gereksiz işlemlerden kaçınmak kadar yüksek riskli değişiklikleri zamanında saptamak da önemlidir.
Takip sırasında;
birlikte değerlendirilmelidir.
HPV testi pozitif çıkan kadınların sonuçlarını kadın hastalıkları ve doğum uzmanıyla değerlendirmesi uygun olur.
Ayrıca;
varsa kontrolün ertelenmemesi önemlidir.
HPV enfeksiyonunda yalnızca “pozitif” veya “negatif” sonucuna bakılarak tedavi kararı verilmez.
Özellikle;
birlikte değerlendirilir.
Bazı kadınlarda yalnızca belirli bir süre sonra kontrol testi yeterli olabilirken, bazı hastalarda kolposkopi veya biyopsi gerekebilir.
HPV enfeksiyonunda en önemli nokta, HPV pozitifliğinin kanser anlamına gelmediğini ancak özellikle yüksek riskli ve kalıcı enfeksiyonların düzenli takip edilmesi gerektiğini bilmektir. Düzenli HPV ve rahim ağzı taramaları sayesinde kanser öncüsü değişiklikler erken dönemde saptanabilir ve rahim ağzı kanseri büyük ölçüde önlenebilir.
Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi amacı taşımaz, hekim muayenesinin ve kişiye özel tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez. Sağlık durumunuzla ilgili tanı ve tedavi seçenekleri için mutlaka hekiminize başvurunuz.
Yenişehir, İşçiler Cd. No:126, 35170 Konak/İzmir
2026 – Doç. Dr. Müjde Canday