Yenişehir, İşçiler Cd. No:126, 35170 Konak/İzmir
Rahim ve vajina sarkması, pelvis içerisindeki organları destekleyen kas, bağ ve bağ dokularının zayıflaması sonucunda rahim, mesane, bağırsak veya vajina duvarlarının normal konumlarından aşağıya doğru yer değiştirmesi durumudur. Tıbbi olarak bu tablo genel olarak pelvik organ prolapsusu olarak adlandırılır.
Bazı kadınlarda yalnızca hafif bir baskı veya dolgunluk hissi oluşurken, ileri düzey sarkmalarda vajina girişinde veya dışarıda ele gelen bir doku fark edilebilir. İdrar yapma, dışkılama ve cinsel yaşamla ilgili şikâyetler de tabloya eşlik edebilir.
Rahim veya vajina sarkması her hastada ameliyat gerektirmez. Tedavi; sarkmanın derecesi, oluşturduğu şikâyetler, yaş, cinsel yaşam, gebelik planı ve hastanın beklentilerine göre kişiye özel olarak belirlenir.
Pelvis içerisinde;
gibi organların normal pozisyonlarını korumasına yardımcı olan kas ve bağ dokuları bulunur.
Bu destek sistemlerinin zayıflaması sonucunda organlardan biri veya birkaçı vajina yönüne doğru sarkabilir.
Bu duruma pelvik organ prolapsusu adı verilir.
Rahim sarkması, rahmi pelvis içerisinde tutan destek dokularının zayıflaması sonucunda rahmin vajina içerisine doğru aşağıya inmesidir.
Hafif olgularda rahim yalnızca bir miktar aşağıya yer değiştirebilir.
Daha ileri olgularda rahim ağzı vajina girişine kadar gelebilir veya vajina dışına çıkabilir.
Vajina sarkması, vajina duvarlarının çevredeki organlarla birlikte normal pozisyonunu kaybetmesidir.
Sarkmanın bulunduğu bölgeye göre;
görülebilir.
Bu durumlar farklı organlarla ilişkili olabilir.
Sistosel, mesanenin vajinanın ön duvarına doğru bombeleşmesidir.
Pelvik taban desteğinin zayıflaması sonucunda mesane aşağıya doğru yer değiştirebilir.
Belirtiler arasında;
bulunabilir.
Rektosel, rektumun vajinanın arka duvarına doğru bombeleşmesidir.
Bazı kadınlarda;
oluşturabilir.
İleri rektoselde bazı kadınlar dışkılama sırasında vajina arka duvarına elle destek verme ihtiyacı hissedebilir.
Enterosel, ince bağırsakların vajinanın üst bölümüne doğru sarkmasıdır.
Daha çok;
görülebilir.
Pelvik basınç ve vajinal dolgunluk hissine neden olabilir.
Rahmi alınmış kadınlarda vajinanın en üst kısmının aşağıya doğru sarkmasına vajinal kubbe prolapsusu adı verilir.
Rahmin alınmış olması pelvik organ sarkmasının tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Vajinanın üst kısmını destekleyen bağ dokularının zayıflaması durumunda yıllar sonra sarkma gelişebilir.
Belirtiler sarkmanın derecesine göre değişebilir.
En sık görülen yakınmalar arasında;
bulunabilir.
Evet.
Pelvik organ sarkması bulunan kadınların sık tarif ettiği belirtilerden biri;
şeklindedir.
İleri sarkmalarda hasta vajina girişinde gerçek bir doku kitlesi görebilir veya elle hissedebilir.
Evet.
Sarkma belirtileri;
nedeniyle akşam saatlerinde daha belirgin hale gelebilir.
Sabah saatlerinde daha hafif hissedilmesi mümkündür.
Rahim sarkmasının en tipik belirtisi keskin ağrıdan çok;
hissidir.
Bazı kadınlarda bel ve kasık ağrısı görülebilir.
Ancak şiddetli veya ani başlayan ağrı sarkma için tipik değildir ve başka nedenlerin araştırılması gerekir.
Pelvik tabanı zayıflatabilecek birçok faktör bulunmaktadır.
Bunlar arasında;
yer alabilir.
Genellikle tek bir neden değil, birden fazla faktör birlikte rol oynar.
Vajinal doğum pelvik taban dokuları üzerinde önemli bir yük oluşturabilir.
Doğum sırasında;
gerilebilir veya zarar görebilir.
Bu durum ilerleyen yıllarda sarkma riskini artırabilir.
Ancak vajinal doğum yapan her kadında sarkma gelişmez.
Hayır.
Gebeliğin kendisi de pelvik taban üzerinde önemli bir yük oluşturur.
Ayrıca;
gibi faktörler doğum şeklinden bağımsız olarak sarkma riskini etkileyebilir.
Bu nedenle sezaryen geçirilmiş olması pelvik organ sarkması gelişmeyeceği anlamına gelmez.
Menopoz sonrasında östrojen seviyelerinin azalması;
üzerinde değişikliklere neden olabilir.
Yaşla birlikte kas ve bağ dokularının gücünün azalması da sarkmanın daha belirgin hale gelmesine katkıda bulunabilir.
Evet.
Fazla kilo karın içi basıncını artırarak pelvik taban üzerine sürekli yük bindirebilir.
Özellikle mevcut sarkması bulunan kadınlarda kilo kontrolü şikâyetlerin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Kronik kabızlık ve dışkılama sırasında sürekli ıkınma pelvik taban üzerinde tekrar eden yüksek basınç oluşturur.
Bu nedenle uzun süreli kabızlık;
ile ilişkili olabilir.
Bağırsak düzeninin sağlanması tedavinin önemli parçalarından biri olabilir.
Evet.
Uzun süre devam eden öksürük karın içi basıncını tekrar tekrar artırır.
Özellikle;
bulunan kadınlarda pelvik tabana sürekli yük binebilir.
Sarkma tedavisinin yanında kronik öksürüğün nedeninin de kontrol altına alınması önemlidir.
Sürekli ağır kaldırmak karın içi basıncını artırabilir ve pelvik taban üzerine yük bindirebilir.
Özellikle zaten pelvik taban zayıflığı bulunan kadınlarda şikâyetlerin artmasına neden olabilir.
Ancak tek sefer ağır bir cisim kaldırmak çoğu zaman tek başına rahim sarkmasının nedeni değildir.
Evet.
Sarkma daha çok ileri yaşlarda görülse de genç kadınlarda da gelişebilir.
Özellikle;
bulunan kadınlarda daha erken yaşlarda ortaya çıkabilir.
Evet.
Doğum önemli bir risk faktörüdür ancak tek neden değildir.
Hiç doğum yapmamış kadınlarda da;
gibi nedenlerle pelvik organ sarkması gelişebilir.
Pelvik organ sarkması ve idrar kaçırma sık birlikte görülebilir.
Özellikle;
idrar kaçırma ortaya çıkabilir.
Ancak ileri düzey sarkma bazı kadınlarda idrar kanalını bükerek mevcut stres tipi idrar kaçırmayı geçici olarak gizleyebilir.
Sarkma düzeltildiğinde daha önce fark edilmeyen idrar kaçırma ortaya çıkabilir.
Bu nedenle ameliyat öncesinde mesane fonksiyonlarının değerlendirilmesi önemlidir.
Evet.
Özellikle ileri mesane veya rahim sarkmasında;
görülebilir.
Bazı kadınlar idrar yapabilmek için sarkan dokuyu elle yukarı itme ihtiyacı hissedebilir.
Mesane tam boşalamıyorsa içeride kalan idrar bazı kadınlarda idrar yolu enfeksiyonu riskini artırabilir.
Bu nedenle tekrarlayan enfeksiyonu ve ileri sarkması bulunan kadınlarda mesane boşalması değerlendirilebilir.
Sarkmanın türüne bağlı olarak dışkılama problemleri görülebilir.
Özellikle rektosel bulunan kadınlarda;
oluşabilir.
Kabızlığın kendisi de sarkmayı artırabileceği için iki durum birbirini kötüleştirebilir.
Bazı kadınlarda etkileyebilir.
Sarkmaya bağlı;
cinsel yaşamı olumsuz etkileyebilir.
Ancak sarkması olan her kadın cinsel ilişkide sorun yaşamaz.
Tedavi planlanırken hastanın cinsel yaşamı ve beklentileri mutlaka dikkate alınmalıdır.
Hafif sarkmalar çoğu kadında doğrudan infertilite nedeni değildir.
Ancak ileri düzey anatomik değişikliklerde;
etkilenebilir.
Gebelik isteyen genç bir kadında tedavi planı rahmin ve doğurganlığın korunması dikkate alınarak yapılmalıdır.
Evet.
Sarkma derecesine bağlı olarak gebelik mümkün olabilir.
Ancak ileri düzey sarkma bulunan kadınlarda gebelik öncesinde ayrıntılı değerlendirme yapılması uygun olur.
Gebelik sırasında artan rahim ağırlığı pelvik taban üzerindeki baskıyı değiştirebilir.
Tanı çoğunlukla jinekolojik muayene sırasında konur.
Muayenede hastadan;
istenebilir.
Böylece vajina duvarlarının ve rahmin hareketi değerlendirilir.
Sarkmanın hangi organı etkilediği ve derecesi belirlenir.
Pelvik organ sarkmasının standart şekilde ölçülmesinde POP-Q, yani Pelvic Organ Prolapse Quantification sistemi kullanılabilir.
Bu sistemde vajinadaki belirli anatomik noktaların konumu ölçülür.
Böylece sarkmanın derecesi objektif olarak kaydedilebilir ve takipte karşılaştırılabilir.
Evet.
Sarkma hafif düzeyden ileri düzeye kadar sınıflandırılabilir.
Genel olarak;
gibi farklı seviyelerde olabilir.
Tedavi kararında yalnızca derece değil, hastanın şikâyeti de önemlidir.
Belirti vermeyen hafif sarkmalarda her zaman aktif tedavi gerekmez.
Düzenli takip ve yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilir.
Tedavi özellikle sarkma;
etkilemeye başladığında daha önemli hale gelir.
Doğumdan hemen sonraki dönemde görülen bazı pelvik taban değişiklikleri dokuların iyileşmesiyle kısmen düzelebilir.
Ancak yıllardır devam eden belirgin pelvik organ sarkmasının tamamen kendiliğinden ortadan kalkması genellikle beklenmez.
Belirtilerin ilerleme hızı kişiden kişiye değişebilir.
Bazı hastalarda yıllarca aynı düzeyde kalabilir.
Bazılarında ise zaman içerisinde ilerleyebilir.
İlerlemeyi etkileyen faktörler arasında;
yer alabilir.
Pelvik taban kas egzersizleri özellikle hafif ve orta düzey sarkmalarda belirtilerin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Amaç pelvik tabanı destekleyen kasların;
artırmaktır.
Ancak ileri düzey sarkmayı tek başına tamamen anatomik olarak düzeltmesi beklenmemelidir.
Doğru pelvik taban kaslarının bulunması önemlidir.
Kaslar belirli süre kontrollü şekilde kasılır ve ardından tamamen gevşetilir.
Egzersiz programında;
yer alabilir.
Yanlış kasları çalıştırmak faydayı azaltabilir.
Bu nedenle gerektiğinde pelvik taban fizyoterapistinden destek alınabilir.
Evet.
Fizyoterapi özellikle hafif ve orta dereceli sarkmada belirtilerin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Tedavide;
üzerinde çalışılabilir.
Pesser, vajina içerisine yerleştirilen ve sarkan organlara mekanik destek sağlayan özel bir cihazdır.
Farklı;
pesser çeşitleri bulunmaktadır.
En sık kullanılan modellerden biri halka şeklindeki pesserdir.
Pesser;
kadınlarda değerlendirilebilir.
Bazı kadınlar yıllarca uygun takip ile pesser kullanabilir.
Pesser sarkmayı anatomik olarak kalıcı şekilde ortadan kaldırmaz.
Vajina içerisindeki organları destekleyerek;
azaltabilir.
Pesser çıkarıldığında sarkma yeniden görülebilir.
Evet.
Pesser kullanan kadınlarda düzenli jinekolojik kontroller önemlidir.
Uzun süre kontrolsüz bırakılan pesser;
oluşturabilir.
Pesserin düzenli temizliği ve doğru boyutta olması gerekir.
Menopoz sonrasında vajinal dokuları ince ve hassas olan bazı kadınlarda lokal vajinal östrojen tedavisi değerlendirilebilir.
Bu tedavi;
gibi sorunlarda yardımcı olabilir.
Ancak östrojen sarkmayı tek başına ortadan kaldırmaz.
Sarkmayı anatomik olarak yerine kaldıran bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır.
İlaçlar yalnızca;
gibi eşlik eden problemlerin tedavisinde kullanılabilir.
Sarkmanın temel tedavileri konservatif yöntemler veya cerrahidir.
Cerrahi özellikle;
durumlarında değerlendirilebilir.
Ameliyat kararı hastanın şikâyetine göre verilmelidir.
Her zaman değil.
Rahim sarkması ameliyatlarında bazı hastalarda rahim alınabilirken bazı kadınlarda rahim korunarak sarkma düzeltilebilir.
Karar;
dikkate alınarak verilir.
Evet.
Uygun hastalarda rahim yerinde bırakılarak rahmin üst kısmı pelvis içerisindeki sağlam destek dokularına sabitlenebilir.
Bu tür işlemler genel olarak histeropeksi olarak adlandırılır.
Özellikle rahmini korumak isteyen kadınlarda değerlendirilebilir.
Hayır.
Rahmin alınması rahim sarkmasını ortadan kaldırabilir ancak vajinanın üst kısmının desteklenmemesi durumunda ilerleyen yıllarda vajinal kubbe sarkması gelişebilir.
Bu nedenle sarkma nedeniyle histerektomi yapılırken vajina tepesinin uygun şekilde desteklenmesi önemlidir.
Evet.
Birçok pelvik organ sarkması ameliyatı vajinal yoldan gerçekleştirilebilir.
Örneğin;
vajinal cerrahi yöntemlerle yapılabilir.
Hangi yöntemin uygun olduğu sarkmanın tipine göre belirlenir.
Evet.
Bazı rahim veya vajina tepe sarkmalarında laparoskopik veya robotik cerrahi yöntemler kullanılabilir.
Bu operasyonlarda karın bölgesindeki küçük kesilerden kamera ve cerrahi aletlerle pelvis içerisine ulaşılır.
Sakrokolpopeksi, özellikle vajinanın üst kısmındaki sarkmanın tedavisinde kullanılan cerrahi yöntemlerden biridir.
Vajinanın üst kısmı pelvis içerisindeki güçlü destek bölgesine sabitlenir.
Operasyon;
yöntemlerle gerçekleştirilebilir.
Rahim korunarak rahim sarkmasının düzeltilmesini amaçlayan cerrahi yöntemlerden biridir.
Rahim uygun destek materyali veya dikiş teknikleriyle pelvis içerisindeki sağlam yapılara sabitlenir.
Her hasta için uygun olmayabilir.
Mesane sarkması yani sistosel bulunan bazı hastalarda vajinanın ön duvarındaki destek dokuları cerrahi olarak güçlendirilebilir.
Bu işleme anterior kolporafi adı verilir.
Amaç mesanenin vajina içerisine doğru oluşturduğu bombeleşmeyi azaltmaktır.
Rektosel bulunan bazı kadınlarda vajinanın arka duvarındaki destek dokuları cerrahi olarak onarılabilir.
Bu işleme posterior kolporafi adı verilebilir.
Cerrahide vajinanın gereğinden fazla daraltılmaması cinsel fonksiyon açısından önemlidir.
Bazı sarkma cerrahilerinde sentetik destek materyalleri kullanılabilir.
Ancak mesh kullanım yeri ve tekniği önemlidir.
Özellikle vajina içerisinden yerleştirilen bazı mesh uygulamaları komplikasyon riskleri nedeniyle geçmişe göre çok daha sınırlı kullanılmaktadır.
Karın içerisinden yapılan bazı sakrokolpopeksi işlemlerinde mesh halen uygun hastalarda kullanılabilir.
Hasta ile;
ayrıntılı şekilde konuşulmalıdır.
Evet, olabilir.
Hiçbir pelvik organ sarkması ameliyatı yaşam boyu yüzde yüz tekrar etmeme garantisi vermez.
Tekrarlama riskini;
gibi faktörler etkileyebilir.
Ameliyat sonrasında dokuların iyileşmesi için belirli süre fiziksel aktivite kısıtlanabilir.
Özellikle ilk haftalarda;
sınırlandırılabilir.
Normal aktiviteye dönüş ameliyatın türüne ve iyileşme sürecine göre belirlenir.
Vajinal dokuların tamamen iyileşmesi için genellikle belirli süre beklemek gerekir.
Süre yapılan ameliyatın tipine göre değişebilir.
Doktor kontrolünde iyileşme tamamlandıktan sonra cinsel ilişkiye dönüş planlanabilir.
Amaç cinsel yaşamı olumsuz etkilemeden anatomiyi ve fonksiyonu düzeltmektir.
Birçok kadın sarkmaya bağlı baskı ve rahatsızlık azaldığında cinsel yaşamında iyileşme yaşayabilir.
Ancak bazı ameliyatlardan sonra;
gibi problemler oluşabilir.
Bu nedenle ameliyat planında cinsel fonksiyon mutlaka dikkate alınmalıdır.
Rahim korunmuşsa gebelik mümkün olabilir.
Ancak gebelik ve doğum pelvik tabana tekrar yük bindirebilir ve ameliyat sonucunu etkileyebilir.
Bu nedenle gelecekte gebelik planı olan kadınlarda cerrahinin zamanlaması dikkatli şekilde değerlendirilmelidir.
Mümkünse bazı cerrahiler çocuk isteği tamamlandıktan sonraya bırakılabilir.
Bu durum yapılan ameliyatın türüne göre değişir.
Rahim koruyucu bazı sarkma ameliyatlarından sonra gebelik oluştuğunda doğum şekli kişiye özel planlanır.
Bazı operasyonlardan sonra cerrahi onarımı korumak amacıyla sezaryen tercih edilebilir.
Vajinal lazer ve benzeri enerji bazlı uygulamalar pelvik taban problemleri ve sarkma için pazarlanabilmektedir.
Ancak ileri anatomik pelvik organ sarkmasını kalıcı olarak düzelttiğine dair kanıtlar standart cerrahi ve pelvik taban tedavileri kadar güçlü değildir.
Bu nedenle özellikle ileri sarkmalarda kanıtlanmış tedavilerin alternatifi olarak sunulmamalıdır.
Rahim veya vajina sarkmasını anatomik olarak düzelttiği kanıtlanmış bitkisel bir tedavi bulunmamaktadır.
Bitkisel ürünler;
Bu nedenle tıbbi değerlendirme ve uygun tedavinin yerine kullanılmamalıdır.
Tüm vakaları önlemek mümkün değildir.
Ancak pelvik taban üzerindeki gereksiz yükü azaltmak faydalı olabilir.
Örneğin;
pelvik taban sağlığını destekleyebilir.
Pelvik organ sarkması çoğu zaman hayati tehlike oluşturan bir hastalık değildir.
Ancak ileri vakalarda;
gibi komplikasyonlar gelişebilir.
Ayrıca yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir.
Evet.
İleri sarkmalarda vajina dışına çıkan doku sürekli;
Bunun sonucunda;
gelişebilir.
Bu durumda gecikmeden jinekolojik değerlendirme yapılmalıdır.
Aşağıdaki belirtiler varsa değerlendirme uygun olur:
Sarkmanın ileri hale gelmesini beklemek gerekmez.
Pelvik organ sarkması çoğunlukla acil değildir.
Ancak;
varsa hızlı değerlendirme gerekir.
Pelvik organ sarkması tedavisinde yalnızca anatomik görüntüye bakılarak karar verilmez.
Hastanın;
birlikte değerlendirilmelidir.
Belirti vermeyen hafif sarkmalarda yalnızca takip yeterli olabilirken, başka bir hastada pelvik taban fizyoterapisi veya pesser kullanılabilir. İleri ve yaşam kalitesini belirgin şekilde etkileyen vakalarda ise rahim koruyucu veya rahmin alınmasını içeren farklı cerrahi yöntemler değerlendirilebilir.
Rahim ve vajina sarkması kadınlarda sık görülen ancak tedavi seçenekleri bulunan bir pelvik taban problemidir. Amaç yalnızca sarkan organı anatomik olarak yerine taşımak değil; idrar, bağırsak ve cinsel fonksiyonları koruyarak hastanın yaşam kalitesini artıran kişiye özel bir tedavi planı oluşturmaktır.
Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi amacı taşımaz, hekim muayenesinin ve kişiye özel tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez. Sağlık durumunuzla ilgili tanı ve tedavi seçenekleri için mutlaka hekiminize başvurunuz.
Yenişehir, İşçiler Cd. No:126, 35170 Konak/İzmir
2026 – Doç. Dr. Müjde Canday